blog images

ÇOCUK GELİŞİMİ

2019-07-18

Çocuk Gelişiminde Montessori

Çocuk Gelişimi

MONTESSORİ


Her bir çocuğun bireyselliğine azami ölçüde uyan, çocuğun bireysel becerilerine ve ilgi alanlarına, bireysel öğrenme hızına ve karakter özelliklerine uygun bir pedagojidir.

Maria Montessori (1870-1952) tarafından uzun araştırma ve eğitim deneyimleri sonucunda geliştirilmiştir.

Çocuklar,özgür seçimden,hatalarını kendilerinin denetiminden,hareket etmekten, sessizlikten, sosyal ilişkilerinin

kendileri tarafından kurulmasından, çevrenin düzenli ve temiz olmasından, özgür faaliyete dayalı bir disiplinden, kitapsız okuma ve yazmadan, alıştırmaların tekrarından, hoşlanmaktadırlar.

Bu sistem, başka eğitim sistemleriyle karşılaştırıldığında çocuklara sağlanan olanaklar sayesinde, kendi seçimlerinin eğitimcinin onları isteklendirmesinin yerine geçtiği kendi eylemleri sonucu hataların denetlenebildiği bir eğitim sistemidir.

Montessori eğitimi temelde kişiliğin oluşumu üzerinde durmaktadır.

Maria Montessori bunu açıkça şu şekilde ifade etmektedir: “Eğitimde metot değil, insan kişiliği göz önüne alınmalıdır.”


Çocuk, özeldir, tektir.

Kendine has bir varlıktır.

Çocuk etrafındaki maddesel dünyayı süzer , gelecekte yetiştireceği kişi modelini biçimlendirir.

Çocuklar,  kendi ritimleri doğrultusunda kendilerini geliştirmeye çalışırlar.

Bu gelişime yetişkinler etki edemezler çünkü onlar inşa planını bilmemektedirler. Ancak, bir yetişkinin zamansız müdahalesi ya bu inşa planını tahrip edebilir ya da yanlış bir yöne yönlendirebilir.

Montessori Eğitiminin temel taşlarından birisi hazırlanmış çevredir. Çocuklar hazırlanmış çevredeki Montessori materyallerinden, bireysel ilgi ve eğilimine göre bağımsız olarak seçim yaparlar.

Montessori okullarında çocuklar, istedikleri materyalle, istedikleri zaman, istedikleri yerde calışırlar.

Çocuklara istedikleri kadar tekrar etme imkanı sunulur. Erken öğrenen yeni bir çalışmaya geçebilecektir, çünkü öğrenmede herkesin farklı bir ritmi vardır.

Materyallerdeki hata kontrolü çocuğun kendi hatasını bulmasıyla gerçekleşir. Başka birinden uyarıya, onaya ve düzeltmeye gerek kalmaz. Kendi kendisini düzeltmesine olanak sağlar. Böylece yetişkinden bağımsızlaşmak doğal olarak gerçekleşir.

Çocuğun güçlü bir karakterde yetişmesini sağlamak için “bir bakıma fiziksel ve ruhsal bir hijyene” ihtiyaç vardır. Bu durumda yetişkinlerin görevi çocuğun içindeki yeteneği ve gizil gücü uyandırmak ve onları gelişim sürecinde desteklemektir.

Montessori okullarında çocuklar, istedikleri materyalle, istedikleri zaman, istedikleri yerde calışırlar. Dolayısıyla Montessori yönteminin özü, çocuğa önceden hazırlanmış bir çevrede kendi kendini geliştirebileceği şekilde hareket ve faaliyet özgürlüğü tanımayı amaçlayan, kendi kendine oluşan ve gelişen bir yöntem ve sistem anlayışıdır.


Çocuğa hazırlanmış bir çevrede, çocuğun kişiliğini oluşturması için özgürlük tanıyan, kişiliğinin gelişim sürecini destekleyen, çocuğun kendi onuru içerisinde bireyselleşmesi ve sosyalleşmesini ciddiye alan, bireye özgü adil bir eğitimdir.


Oyun, Eğlence  Eğitim ve Gelişim:


Ahşap oyuncaklar eğitim ve gelişim sürecinde  çocuklarla beraber yeni oyunlara ve hayal projelerine imkan sağlar.  Okul öncesi çocuklar çok daha sade ve basit oyunlar oynarken, daha büyük çocuklar aynı oyuncaklarla  hayal gücünü harekete geçiren ve daha fazla akıl yüklenilen düzenekler  kurabilirler. Çocuğun zihinsel ve fiziksel becerileri geliştikçe oyuncak da gelişir. Bu sebeple ahşap oyuncaklar, çok yönlü ve çok amaçlıdır, oldukça geniş aralıkta yaştaki çocukların ince ve kaba motor eğitim ve gelişimine hitap edebilir.


Ahşap oyuncak beceri ve hayal gücünü destekler. Oyunu kontrol altına alır , cesur hamlelerle bireyin kontrol gücünü artırır. Bazı ahşap oyuncaklar belli bir şekle sahiptir. Çocuk bu oyuncakların bütün parçalarını kullanır.Diğer oyuncaklarından destekleyici şekiller seçip hayal gücünü geliştirirken oyunun ve eğlencenin bir anda öğrenmeye dönüştüğünü fark edemez bile. Bu durumda oyuncak değişik eklenti ve parçaların yer değişiklerinden kendi eğitim amacına ulaşmış ,çocuk tarafından geliştirilip büyütülmüş hale gelir .


Özellikle daha küçük yaşta çocuklar oyuncakların geometrik düzenli parçalarından bir proje üretirler. Şehirler kurarlar, köprüler yapıp yaşam kolaylığı çözümleri oluşturup problem çözme yeteneklerini geliştirirler. Çocuklar oyuncakları oldukça yaratıcı şekillerde kullanabilirler. Ahşap oyuncaklar bu yeteneği destekler, çünkü diğer bir çok oyuncak gibi önceden tasarlanmış tek bir kullanım amaç ve şekli yoktur.


Ahşap oyuncak daha az dikkat dağıtırlar çünkü sadedirler.. Çocuk oyuncağa odaklanıp onu kontrol eder. Zihni açık tutar yaratıcı gücü destekler. El göz koordinasyonunu kolaylıkla kurar,odaklanır ve  oyuncağın kullanımıyla ilgili farklı senaryolar üretebilir.Ahşap oyuncaklar sesli olmadıkları için çocuğun düşünme sürecini ve hayal gücünü geliştirir.


Ahşap oyuncak çocukların birbiriyle iletişim kurmasını sağlar. Çocukla  oyun bağını destekler ve oyunu tek başına da grupla da özgürce oynar. Bu yönü çocuğu arkadaşlarıyla beraber oynamaya teşvik eder.


EĞİTİCİ OYUNCAKLARIN ÇOCUK GELİŞİMİNE KATKILARI

EĞİTİCİ OYUNCAKLAR


Çocuklar doğdukları andan itibaren hayatı tanımaya ve öğrenmeye başlarlar. Bir bebeğin keşfetmeye başladığı ilk hazine kendi vücududur. Ellerini sallaması , ayaklarını ağzına götürmeye çalışması, seslere tepkiler vermesi onun çevresini tanımaya başlaması için minik birer adımdır.


Çocuğun yaşı ilerledikçe çevresiyle iletişimi de güçlenir. Bu süreçte oyun çocuğun hayatının önemli bir kısmını kapsar. Çocukla beraber ebeveynler de oyunun içinde yer alır. Bu onların insanlarla iletişimine katkı sağlar ve paylaşım güdülerini harekete geçirir. Oyun oynayan çocuk fiziksel , zihinsel , psiko-sosyal açıdan gelişim gösterir.


Oyun oynarken çocuğun kullandığı her türlü materyal oyuncak olarak değerlendirilebilir.


Çocuğun gelişirken ve öğrenirken oynadığı oyunlar sırasında kullandığı oyuncakların onun için faydalı olup olmadığına ebevenler karar verecektir. Alınacak oyuncak çocuğun yaşına uygun olmalı,  çocuğun el büyüklüğü ve boy uzunluğuyla orantılı olmalıdır.


Oyuncakları kız oyuncakları erkek oyuncakları diye ayırmamak gerekir.


El becerilerinin, koordinasyonun ve zihinsel bağlantıların kurulabileceği ahşap ve doğal ürünler,

Sayı zaman kavramını öğrenmesi için ahşap oyuncak sayılar , abaküsler, saatler,

Gözlem ve takip kavramının gelişmesine yardımcı olacak oyuncak arabalar,

Bellek geliştirici ahşap puzzle’lar

Problem çözme becerilerini geliştirecek oyun setleri ,

Taklit yeteneklerini geliştirici ahşap figürler,

Hayal gücünü ortaya koymaları için yumuşak sağlıklı ve hijyen hamurlar çocuklara sunulmalıdır.

Ebeveynler olarak çocuk gelişiminde oyunun ve oyuncağın öneminin bilincinde olmalıdır.

Ahşap oyuncak el ve göz koordinasyonunu geliştirir.

Farklı ebat, şekil ve renkteki ahşap oyuncak el-göz uyumunu sağladığı için yaş grubuna göre seçilmelidir.

Ahşap olan çok parçalı oyuncaklarla oynarken,“altında, üstünde, yanında” gibi kimi temel konseptleri oyun aracılığıyla öğrenir.

Ahşap üç boyutlu yap bozlarla şekillerin birbiriyle uyumunu kavrar. Tüm bunlar el göz koordinasyonunu sağlar.


Ahşap oyuncak motor becerilerini geliştirir. Basit anlaşılabilir bir şekle sahiptir, özellikle çok küçük çocukların elleri için biraz büyüktür. Çocuk ilk başta bu oyuncakları tutmakta zorlanabilir, . Bu yüzden dener, farklı şekillerde tutmaya çalışır, ellerinin kavrama yetisi ve gücü artar, oyuncağı tutmak, tanımak için harcadıkları çaba temel motor becerilerinin gelişitirir., Okul öncesi çocukların daha iyi tutabilme, bileği kontrollü bir şekilde bükebilme gibi becerilerini artırır.


Ahşap oyuncaklar dokunsaldır, ağırlığı vardır ve çocuk onu tuttuğu zaman elinde bir şey olduğunun farkına varır. Oynarken daha fazla enerji harcar, dikkatini daha çok yoğunlaştırır.


Ahşap oyuncak güvenlidir,  çünkü sade tasarımlardır. Ayrıca ağaç gibi doğal bir malzemeden üretilmiştir.


Ahşap oyuncaklar sessizdir ve gürültüden de korur. Ahşap oyuncakla oynarken çocuğunuzun gülüşünü duyarsınız.


Ahşap oyuncaklar diğerlerine nazaran biraz pahalı olabilir, ancak çok fazla değer ve fayda içerirler. Belli bir amacı dışında oynanmayacak oyuncakların aksine çok amaçlıdır, potansiyeli yıllarla artar. Çocuk büyüdükçe aynı oyuncakla farklı oyunlar üretir. Çocuğun hayal gücüyle, fiziksel ve zihinsel becerileriyle doğru orantılı olarak ahşap oyuncağın fonksiyonları da artar. Güvenli oyuncağıyla oynarken çocuk onunla iletişim kurar, birlikte büyürler.


ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİCİ OYUNCAKLARLA  OYUN TERAPİSİ


Oyun oynamak  çocukların tüm dikkatlerini vererek gerçekleştirdikleri öğrenmeye dönük yaşam hareketleridir ve bu onların en önemli işlerinden biridir. Ayrıca oyun, çocuğun yaratıcılığının, kendi kararlarını kendi verme becerisinin ve hayal gücünün gelişmesini sağlamaktadır.


Bu sebeple çocuğun oynadığı oyun ve oyuncak, çocuğun gelişimine doğrudan etki eden en önemli iki unsurdur.


Ahşap oyuncak


Ahşap oyuncağın dokusunu ve kokusunu alan çocuk, ağacın özünü ve doğa ile ahengini öğrenecektir.


Oyun hamuru


Oyun  hamuru çocukların el becerilerini geliştirir, el kaslarını güçlendirir. Ayrıca hayal güçlerini geliştirerek çocukları yaratıcılığa teşvik eder.


AHŞAP ARA-BUL- TAK OYUNCAKLAR


Ara – bul – tak oyuncakların basit ve büyük olanları bebekler, daha karmaşık olanları 2 yaş ve üzeri için uygundur. Çocuğun obje-boşluk uydurma ve ayırt edebilme yetisini geliştirir.


AHŞAP LEGO


Çocukların parmak kaslarını geliştirir, yaratıcılığa teşvik eder. El göz koordinasyonu kurmasını sağlar.


MÜZİK ALETİ 

Müzik aleti çalmak bir yetenek olduğu kadar eğitimle geliştirilebilecek bir beceridir de. Çocuklara sabretmeyi, disiplini ve kendine güvenmeyi öğretir; yaratıcılığa teşvik eder.


YAP BOZ

Yapboz oynamak çocuklarda parça-bütün ilişkisi kurmayı, odaklanma becerisini geliştirir, dikkat eksikliğini giderir.


BOYAMA

Boyama yapmak çocukların hayal gücünü geliştirir, onlara sağ ve sol beynini aynı anda kullanmayı öğretir. Ayrıca çocukların özgüvenini artırır, parmak kaslarını geliştirir.


OYUNCAK YAZI TAHTASI 

Çocukların parmaklarını hareket ettiren kasları geliştirmeye yarayan yazı tahtası ince motor becerilerini geliştirmesine de yardımcı olur.


Derleyen,Hazırlayan


Selma CİVİL

Görsel Sanatlar ve İletişim Öğretmeni

Akılaktik Zihin ve Akıl Oyuncakları Tasarımcısı